Rehabilitacja kolana. Pierwsza pomoc i rehabilitacja w przypadku uszkodzenia stawu kolanowego

Ból kolan może być spowodowany różnymi przyczynami, ból może nam dokuczać:

  • po intensywnym biegu, wspinaczce, noszeniu ciężkich rzeczy i przeciążeń takich jak bieganie i zespół pasma biodrowo piszczelowego;
  • z powodu urazów: skręcenia, zwichnięcia, uszkodzenia łąkotki, zerwania więzadła krzyżowego przedniego ACL lub więzadła krzyżowego tylnego czyli PCL itp;
  • z powodu przewlekłych schorzeń chonodromalacji rzepki, zwyrodnieniową chorobą stawów czyli gonartrozy, nadwagi.

Ból kolan jednak najczęściej dotyka sportowców, którzy obciążają stawy kolanowe, szczególnie tzw. “sportowców fotelowych”, których nie uprawiają żadnej aktywności i nagle postanawiają wyjechać na narty czy zacząć biegać.

Ból kolan charakteryzuje się ograniczeniem stawów oraz obrzękiem kolan, który często powstaje po intensywnym wysiłku fizycznym.

Ból kolana może pojawić się razem z rozwijającym się stanem zapalnym. Wówczas odczuwamy ból kolana, pojawia się obrzęk, zaczerwienienie skóry, a nawet gorączka. Objawów takich nie należy ignorować i bagatelizować.  Kiedy zaobserwujemy u siebie takie objawy najlepszym rozwiązaniem jest udać się na wizytę diagnostyczną do fizjoterapeuty lub lekarza. Na takiej wizycie przebadamy staw zlokalizujemy przyczynę dolegliwości bólowych kolana i zaproponujemy leczenie lub przedstawimy wskazówki jak zapobiec w przyszłości nawracającemu bólowi kolan.

Pęknięta łąkotka często nazywana potocznie łękotką

Ból kolana a łąkotka.

Łąkotka jest mała  księżycowatą struktura chrzęstno włóknistej leżace pomiędzy kością udowa a piszczelową. te dwa twory maja za zadanie dopasować do siebie jak najbardziej kość udową do piszczelowej oraz umożliwić wykonanie ruchów rotacyjnych przy zgiętym kolanie. Jednak pęknięcie łąkotki może na początku w ogóle nie dać specjalnie wielkich objawów jednak po pewnym czasie ból narasta i ogranicza zakres ruchomości w stawie. W nierzadkich przypadkach tak pęknięty kawałek łąkotki może się oderwać i powodować blokowanie się kolana i niemożność wykonania ruchu. Ta dolegliwość może utrudnić normalne funkcjonowanie.

U kogo występuje pęknięcie łąkotki?

Najczęściej do pęknięcia rogu tylnego łąkotki dochodzi na tle urazu. Mechanizm tego urazu polega na podwinięciu się nogi i gwałtownym i niekontrolowanym usiąść na pięcie.  Ponad to łąkotka może pęknąć na tle wielokrotnego mikro urazu. Szczególnie narażone są tu osoby otyłe często wstające z niskiej wersalki, krzesła fotela, narciarze jeżdżący na mocno ugiętych kolanach i upadkach w czasie sportu.

Gdzie najczęściej umiejscawia się ból przy pękniętej łąkotce?

Przy przypadku pęknięcia rogu tylnego łąkotki najczęściej ból lokalizuje się w bocznej części kolana wszególnosci narastający przy maksymalnym zgięciu w stawie,. Największa intensywność bólu pięty jest przy próbie kucnięcia lub prubie usiąscia na piętach. Nie rzadko ból w ogóle nie ustępuje i pacjent musi poruszać odciazajac kończynę.

Co zrobić gdy boli kolano?

Kiedy mamy już pierwsze objawy warto niezwłocznie umówić się na wizytę diagnostyczną do naszego fizjoterapeuty. Podczas wizyty zbierzemy obszerny wywiad i przebadamy pacjenta. Stwierdzimy z jakich struktur wywodzi się ból. Możliwe że zalecane zostanie wykonanie badania USG lub rezonansu magnetycznego. Badania te pozwolą ustalić jak duży jest stopień uszkodzenia łąkotki i czy jest szansa ze się ona zroście. Jeżeli będzie to duże uszkodzenie lub umiejscowione niefortunnie łąkotkę można zszyć laparoskopowo lub usunąć jej odpadający kawałek w zaawansowanych zmianach zwyrodnieniowych łąkotki  usuwa się cała strukturę.  

Jak się leczy ból kolana ? – pęknięta łąkotka ?

Najważniejszym pytaniem jest jak duże jest uszkodzenie łąkotki i w jakim miejscu to uszkodzenie jest.

W przypadku małego uszkodzenia w strefie dobrze ukrwionej można zastosować leczenie zachowawcze tj. unieruchomienie kończyny lub wyciąg.

W przypadku unieruchomienia należy trenować  mięsień czworogłowy po przez ćwiczenia  izometrycznie. Rehabilitację należy rozpocząć jak najszybciej. Fizjoterapeuta zaprezentuje ćwiczenia jakie można już robić w domu i poda metodykę schładzania kończyny oraz przedstawi ćwiczenia z zakresu profilaktyki zakrzepowo zatorowej. Bardziej aktywna  rehabilitacja zaczyna się po okresie 2-4 tygodni po uszkodzeniu. Ćwiczenia można rozpocząć po ustąpieniu stanu ostrego. Po około 5-6 tygodniach można rozpocząć normalną aktywność fizyczną . Jeśli po 2 – 3 miesiącach ból się nie zmniejsza i dalej utrzymują się dolegliwości należy wykonać USG/ rezonans magnetyczny i  rozpocząć konsultacje związane z interwencją chirurgiczną.

Cięższe uszkodzenie łąkotki jest urazem mechanicznym, wymaga opanowania krwiaka i natychmiastowej interwencji. Jeśli uszkodzeniu uległo więzadło krzyżowe kolana to jeszcze bardziej przemawia to za zabiegiem.

W przypadku zszycia unieruchomienie stosuje się na 3-4 tyg. W czasie leczenia przez pierwsze 2 tyg. nie należy obciążać kończyny. Pierwsze Zginania kolana z obciążeniem własnego ciała można wykonać dopiero po upływie 3 miesięcy. Powrót do sportu szacuje po 4 miesiącach.

Po zabiegach operacyjnych należy jak najszybszej rozpocząć rehabilitację. Fizjoterapia już w domu  stosowana w czasie rekonwalescencji ma za zadanie zapobiec zastaniu się kończyny, minimalizacji utraty mięśniowej i redukcji obrzęku. Nie można zapominać o intensywnych ćwiczeniach zdrowej kończyny. Będzie to miało wpływ na szybszy powrót kolana do sprawności. Priorytetem jest  poprawa stabilizacji oraz czucia głębokiego kończyny

Z zabiegów fizykoterapii stosuje się: Krioterapię celem redukcji obrzęku i co za tym idzie większego ukrwienia uszkodzonych elementów. LASER celem syntezy nowych włókien kolagenowych i szybszego zrostu pękniętej łąkotki. Pole magnetyczne , terapuls, w celu zmniejszenia bólu, szybszej regeneracji uszkodzeń oraz resorpcji wysięków. Ultradźwięki na voltarenie prądy TENS lub DD celem zmniejszenia bólu w stawie. W naszej placówce w ramach terapii indywidualnej często wprowadzamy kinesiotaping z bardzo dobrymi rezultaty. Nie ma jakiegoś określonego standardu fizjoterapii po uszkodzeniu łąkotek, ponieważ podejście do każdego przypadku jest różne i nie sposób określić długości leczenia. W programowaniu fizjoterapii bierze się pod uwagę rozległość uszkodzenia, stabilność naprawy oraz wiele innych czynników.

Rodzaj ćwiczeń i ich intensywność dobierane są TYLKO po konsultacji z fizjoterapeutą i prowadzącym lekarzem.

Ile trwa leczenie zachowawcze?

Leczenie zachowawcze nie wsparte rehabilitacją wymaga cierpliwości ze strony pacjenta , gdyż ustąpienie dolegliwości bólowych występuje zazwyczaj po ok. 6 miesiącach, niekiedy nawet może nigdy się nie zakończyć i generować ból oraz ograniczenia w ruchomości w stawie. Nieleczona oderwaną łąkotka niszczy powierzchnie stawowe generując kolejne bolesne uszkodzenia w stawie.

Powrót do aktywności po zabiegu usunięcia uszkodzonego fragmentu łąkotki to ok. 2-4 tyg.

Co robić z wysiękiem w kolanie?

Zabieg chirurgiczny mimo iż pozostawia na skórze tylko 3 małe dziurki jest zawsze dużym obciążeniem dla organizmu. Uraz pozostawia następstwo w psychice powodując oszczędzanie kończyny. Po zabiegu może pojawiać się ból podczas obciążania kończyny lub wysięk w stawie po treningu. Zazwyczaj  mija po zmniejszeniu obciążeń treningowych. Wielokrotnie spotykam się z osobami które miały już 4 razy ściągany płyn z kolana. Niewłaściwym rozwiązaniem jest wielokrotne usuwanie płynu surowiczego z kolana ponieważ każde wbicie igły, każda artroskopia zaburza naturalną florę bakteryjną kolana. Należy zastanowić się dlaczego tak się dzieje, szukać innego rozwiązania lub przyjść na wizytę diagnostyczna do R-CITO.

Pamiętaj, że jeżeli mamy obrzęk i do tego staw jest wyraźnie cieplejszy może być to objaw infekcji wewnątrz stawu.

Zerwanie więzadła krzyżowego przedniego ACL

Ból kolana i konsekwencje przy zerwaniu ACL.

Więzadło krzyżowe przednie przechodzi skośnie w kolanie, przyczepiając się do wewnętrznej powierzchni kłykcia bocznego kości udowej, kończąc się na przyśrodkowej części kłykcia przyśrodkowego kości piszczelowej.

Pierwszymi objawami zerwania ACL jest ostry ból w kolanie z często towarzyszącym mu obrzękiem. Ból może pojawiać się po wewnętrznej stronie stawu kolanowego i/lub obejmować całe kolano.

Konsekwencjami zerwanego ACL jest utrata stabilności kolana, często charakteryzująca się “uciekaniem” kolana. Dodatkowo mogą dochodzić obawy przed obciążaniem uszkodzonej nogi, przyspieszona degeneracja chrząstki stawu kolanowego co finalnie może prowadzić do przyspieszonych zmian zwyrodnieniowych.

U kogo występuje zerwanie ACL?

Zerwanie ACL najczęściej występuje o aktywnych osób, które uprawiają sporty związane z nagłym przyspieszeniem i hamowaniem kończynami dolnymi, jak np piłka nożna, tenis czy badminton. Dodatkowo aktywności, przy uprawianiu których istnieje większa szansa uszkodzenia kolana: jazda na nartach, snowboardzie, siatkówka.

Co zrobić gdy boli kolano?

Kiedy doszło do urazu, kolano jest obrzęknięte, bolesne i występują problemy z ruchomością należy zastanowić się nad wizytą diagnostyczną u fizjoterapeuty. W jej trakcie zostanie zebrany obszerny wywiad oraz precyzyjne badanie samego stawu, aby jak najdokładniej zebrać wszystkie potrzebne informację. Dzięki takiemu podejściu fizjoterapeuta jest w stanie określić, które struktury mogą dawać objawy i ból. Czasami, np jeżeli obrzęk jest obszerny konieczne jest zrobienie dodatkowych badań obrazowych, jak np USG czy rezonans magnetyczny aby ostatecznie potwierdzić diagnozę i zaproponować odpowiednią strategię leczenia.

Jak się leczy zerwanie więzadła krzyżowego przedniego?

– Leczenie zachowawcze i czas trwania

Czas trwania leczenia zachowawczego ciężko jest określić w czasie. W pierwszej kolejności wszystkie działania koncentrują się na zmniejszeniu obrzęku oraz bólu. W tym celu stosujemy drenaż limfatyczny, używamy różnych technik tkanek miękkich w celu zmniejszenia napięcia mięśni i w związku z tym samego bólu. Dodatkowo na tym etapie można wspomagać się zabiegami fizykalnymi, które również pomagają zmniejszyć obrzęk (krioterapia) i wspomóc regenerację tkanek (laseroterapia oraz magnetoterapia).

Kolejnymi etapami są odzyskiwanie zakresu ruchomości, zwiększenie siły mięśni otaczających staw kolanowy oraz poprawa jego stabilności. Każdy z tych aspektów jest uwzględniany w trakcie prowadzenia indywidualnej terapii,  w trakcie której fizjoterapeuta określa kiedy można przejść do kolejnego etapu.

Pod koniec leczenia zachowawczego należy się zastanowić nad tym, czy pacjent będzie chciał podjąć się leczenia operacyjnego. Ukończenie leczenia na etapie zachowawczym zmusza do systematycznych ćwiczeń zapewniających siłę i stabilność stawu kolanowego.

W przypadku podjęcia decyzji o zabiegu na kilka tygodni przed pójściem do szpitala należy odpowiednio przygotować sie do operacji. Mowa tutaj o rozpoczęciu odpowiednich treningów, mających na celu nadbudowę masy mięśniowej, przede wszystkim głowy przyśrodkowej mięśnia czworogłowego uda, który bardzo szybko traci swoją masę po operacji. Dodatkowo w zakresie przygotowań do zabiegu są również m.in ćwiczenia sensomotoryczne, które poprawiają czucie głębokie kolana i stabilizację kolana.

Po zakończeniu leczenia zachowawczego   bardzo istotne jest przygotowanie do zabiegu operacyjnego, polegać ono będzie na…

– leczenie pooperacyjne i czas trwania

Czas trwania leczenia pooperacyjnego jest również bardzo indywidualny, niemniej można stwierdzić, że powrót do pełnej aktywności fizycznej bez żadnych ograniczeń i bólu osiągamy w okolicy 6-7 miesiąca od zabiegu.

Rehabilitacja ACL w pierwszych dniach od zabiegu skupia się przede wszystkim na uzyskaniu pełnego wyprostu w stawie kolanowym (pierwsze doby od zabiegu). Następnie rehabilitacja polega na odzyskiwaniu zakresu zgięcia, zmniejszeniu obrzęku oraz bólu.

W drugim tygodniu po zdjęciu szwów zaczynamy pracować z blizną aby zapewnić jej optymalną ruchomość i uniknąć zrostów z tkankami znajdującymi się poniżej.

Wraz ze zmniejszaniem obrzęku i dolegliwości bólowych kolana po rekonstrukcji ACL wdrażamy kolejne etapy. Mowa tutaj o odbudowie masy mięśniowej, którą można zacząć stymulować we wczesnych etapach poprzez elektrostumulację. Następnie wprowadza się ćwiczenia sensomotoryczne aby poprawić stabilność kolana. Na pewnym etapie wszystkie te rzeczy wzajemnie się przenikają, ponieważ zawsze staramy się podchodzić do pacjenta w wielu aspektach naraz.

Aby przyspieszać powrót do zdrowia, pacjent otrzymuje od fizjoterapeuty zestawy ćwiczeń do domu. W początkowych etapach są to podstawowe ćwiczenia zapobiegające zbyt dużym spadkom masy mięśniowej. W dalszych są to już odpowiednio dobierane ćwiczenia w celu kształcenia określonej przez fizjoterapeutę funkcji operowanego stawu kolanowego.

Chondromelacja rzepki

Ból kolana a chondromelacja rzepki

Ból kolana, który umiejscawia się pod rzepką może być związany z tzw chondromolacją rzepki.

Co to jest chondromalacja rzepki?

Chondromolacja rzepki jest rozmiękaniem chrząstki stawowej znajdującej się na wewnętrznej powierzchni rzepki. Wyróżniamy cztery stopnie chondromolacji

I⁰ – zmiany powierzchowne, w obrębie chrząstki stwierdza się spluszowacenie i zmiękczenie

II⁰ – zmiany sięgające do połowy grubości chrząstki stawowej, stwierdza się pęknięcia i niepełną fragmentację chrząstki (szczeliny nie większe niż 1,25mm)

III⁰ – zmiany sięgające powyżej połowy grubości chrząstki, stwierdza się pęknięcia pełnej grubości (szczeliny większe niż 1,25mm), które sięgają do kości podchrzęstnej

IV ⁰ – ubytek chrząstki stawowej prowadzący do odsłonięcia kości podchrzęstnej

Jakie są przyczyny chondromalacji rzepki?

Najczęstszą przyczyną chondromolacji rzepki jest zaburzenie jej biomechaniki ruchu, co oznacza brak jej odpowiedniej ruchomości. Przyczynami tego zaburzenia jest najczęściej skrócenie mięśni kończyny dolnej. Może ono nastąpić w wyniku siedzącego trybu życia, kiedy mięsień czworogłowy zbyt mocno kompresuje rzepkę w stawie kolanowym. Innymi przyczynami może być brak odpowiedniej techniki wykonywania ćwiczeń na siłowi przy np przysiadach ze sztangą czy wykrokach.

Gdzie najczęściej umiejscawia się ból przy chonodromalacji rzepki?

Przy chondromolacji rzepki ból najczęściej lokalizuje się po wewnętrznej stronie rzepki, na jej górze lub też po jej bokach. Wszystko w zależności, gdzie chrząstka jest najmocniej uszkodzona.

Co zrobić gdy spodziewamy sie ze jest to chonodromalacja rzepki?

Kiedy odczuwasz u siebie wspomniane objawy warto umówić się na wizytę do fizjoterapeuty. Obszernie zebrany wywiad z dokładnym i precyzyjnym badaniem pozwoli okereślić, któ®e struktury mogą odpowiadać za pojawianie się dolegliwości. Czasami w celu potwierdzenia diagnozy można wspomóc się badaniem obrazowym.

Jakie są objawy chondromalacji rzepki?

Najczęstszymi objawami chondromolacji rzepki są ból wspomnianej wyżej rzepki w czasie takich czynności jak wchodzenie po schodach (schodzenie również, ale trochę mniej), po dłuższym siedzeniu, w trakcie przysiadów i wykroków na siłowni, w trakcie jazdy samochodem i w ostateczności przy chodzeniu.

Chondromalacja rzepki – leczenie  i ile trwa leczenie zachowawcze?

Leczenie chondromolacji w pierwszej kolejności polega na zmniejszeniu bólu kolana. Stosuje się tutaj przede wszystkim  mobilizacje rzepki, rozciąganie przykurczonych mięśni. Można się wspomóc fizykoterapią, która łagodzi ból (krioterapia) i pomaga w regeneracji chrząstki (magnetoterapia).

Po wyeliminowaniu stanu ostrego można rozpocząć ćwiczenia mające na celu poprawę biomechaniki stawu kolanowego, naukę poprawnego wykonywania ćwiczeń oraz sposobów autoterapii.

Leczenie prowadzi się do uszyskania całkowicie bezbolesnego stawu kolanowego, z wykształconą odpowiednią stabilizacją kolana i nauczeniem poprawnej techniki autoterapii i wykonywania ćwiczeń.

Chondromalacja rzepki – operacja

W sytuacji, kiedy leczenie zachowawcze nie przynosi zamierzonego efektu należy rozważyć leczenie operacyjne. Najpopularniejszymi metodami są wykonywanie mikrozłamań oraz tzw shaving.

Pierwsza z tych metod polega na wykonywaniu nawierceń w powierzchni wewnętrznej rzepki. Celem tego manewru jest spowodowanie krwawienia i w jego wyniku tworzenie się chrząstki włóknistej w stawie.

Druga metoda polega na “wyszlifowaniu” uszkodzonej chrząstki.

W zależności od tego, która metoda operacyjna została zastosowana stosuje się odpowiednie protokoły rehabilitacyjne.