Urazy i ból barku

Najważniejszym czynnikiem, który będzie decydował, że rehabilitacja barku została wykonana prawidłowo według wcześniej ustalonego planu jest odpowiednio postawione rozpoznanie. Wyróżniamy trzy komponenty, które mogą przestać prawidłowo funkcjonować na skutek ostrego lub przewlekłego uszkodzenia. Są to ruchomość, siła i stabilność. Prawidłowo przeprowadzona rehabilitacja może znacząco i skutecznie poprawić wszystkie te elementy. Niestety pacjenci często przychodzą do poradni z leniwym rozpoznaniem lekarskim “zespół bolesnego barku” coś w stylu “zespół zepsutego samochodu” oczywiście z takim rozpoznaniem ciężko leczyć cały bark na oślep. dlatego zapraszamy pacjentów na wizytę diagnostyczną na której stwierdzimy co tak naprawdę popsuło sie w barku.

DOLEGLIWOŚCI BARKU LECZONE W R-CITO:

Nasi fizjoterapeuci na co dzień pracują z Pacjentami, którzy doświadczają dolegliwości takich jak:

Zamrożony bark oznacza powstanie stanu zapalnego torebki stawu ramienno-łopatkowego. Bark zamrożony powoduje ból, sztywność, ograniczenie ruchomości w stawie. Przyczyna choroby nie jest znana. Wskazuje się, że bark zamrożony pojawia się wtórnie w wyniku urazów, unieruchomienia lub przebytych operacji w tej okolicy. Leczenie polega na odciążeniu kończyny, walce z bólem. Zaleca się stosowanie zabiegów rehabilitacyjnych takich jak terapia manualna, ćwiczenia i fizykoterapia.

Czym jest zamrożony bark?

Zamrożony bark oznacza zarostowe zapalenie torebki stawowej stawu ramienno-łopatkowego. Jest to schorzenie przebiegające ze znacznym pogrubieniem torebki stawowej, jej obkurczeniem i powstawaniem zrostów. Zmiany patologiczne powodują zmniejszenie objętości stawu, narastające dolegliwości bólowe oraz postępujące jego ograniczenie ruchomości, co prowadzi do zesztywnienia chorego stawu oraz zupełnego zniesienia funkcji czyli znaczne ograniczenie ruchomości. W pierwszej kolejności ograniczeniu ulegają rotacje w barku potem zgięcie i odwiedzenie w stawie ramienno łopatkowym.

Określenie „zamrożony bark” nie ma żadnego związku z niską temperaturą, ma jedynie obrazowo określać całkowity brak ruchomości w chorym stawie. Poza torebką stawową, procesem chorobowym objęte są również ścięgna okolicy barku, kaletki maziowe, mięśnie oraz nerwy i naczynia krwionośne. Przyczyna zamrożonego barku nie jest do końca poznana. Czasami bark zamrożony pojawia się wtórnie w wyniku urazów, unieruchomienia lub przebytych operacji w tej okolicy.

Na ryzyko pojawienia się schorzenia narażeni są wszyscy, szczególnie kobiety w wieku 40-60 lat i młodzi ludzie intensywnie uprawiający sport np.: siatkówkę, tenis, pływanie czy piłkę ręczną. Schorzenie jest dość poważną dolegliwością, mogącą doprowadzić do znacznego ograniczenia funkcji chorej kończyny, dlatego właściwa diagnoza i szybkie podjęcie odpowiedniego leczenia oraz rehabilitacji jest niezbędne dla powrotu utraconych funkcji ruchowych. Pacjentom dokucza silny ból barku.

Przyczyny zamrożonego barku

Wyróżniamy kilka zasadniczych przyczyn zamrożonego barku:

  1. wysoki poziom nagromadzonych produktów przemiany materii (związków toksycznych) we krwi w okolicy stawu barkowego i okolicznych mięśni, które blokuje krążenie krwi i prowadzi do powstania bólu, przyczyniają się do tego schorzenia ogólnoustrojowe, zwłaszcza: nadczynność tarczycy, schorzenia reumatyczne, cukrzyca oraz zaburzenia układu krążenia,
  2. zapalenie torebki stawowej, które zmniejsza zdolność do swobodnego ruchu wewnątrz stawu,
  3. zapalenie ścięgien stożka rotatorów,
  4. zapalenie kaletki podbarkowej,
  5. blizny pourazowe lub pooperacyjne,
  6. odkładanie złogów wapniowych w ścięgnach i kaletce podbarkowej.
  7. przyczyny hormonalne (choroba częściej występuje u kobiet w okresie menopauzy),
  8. przyczyny autoimmunologiczne,
  9. przyczyny ortostatyczne (związane z wadami postawy ciała co powoduje skrócenie co najmniej jednego z więzadeł barku),
  10. powtarzanie cykliczne określonych ruchów podczas specyficznej pracy,
  11. urazy obręczy barkowej,
  12. unieruchomienie stawu ramiennego z różnych przyczyn,
  13. urazy psychiczne.

Objawy barku zamrożonego

Objawy zamrożonego barku obejmują:

  1. bardzo silny, rwący, przeszywający ból przedniej i górnej okolicy barku,
  2. promieniowanie bólu do ramienia lub szyi,
  3. nasilenie bólu w nocy oraz podczas odpoczynku z powodu nabrzmiewania uszkodzonych struktur podczas bezruchu,
  4. bolesne ograniczenie wykonywanych czynności (np. sięganie do tylnej kieszeni spodni, szczotkowanie włosów, zapinanie biustonosza, prowadzenie auta),
  5. narastanie ograniczenia ruchomości lub sztywność,
  6. uczucie tarcia lub trzeszczenie podczas ruchów barku,
  7. przygnębienie lub depresję.

W przebiegu barku zamrożonego występują trzy okresy rozwoju zmian chorobowych:

faza zamrażania – trwa około 3 miesiące, występuje bardzo duży ból barku,

faza postępującego sztywnienia barku – trwa nawet do roku czasu, ból się zmniejsza, pojawia się dokuczliwe usztywnienie stawu w wyniku obkurczonej torebki stawowej,

faza rozmrażania (cofania się dolegliwości) – stopniowy powrót do zdrowia w ciągu kolejnych 12-36 miesięcy.

Zamrożony bark – leczenie

Jeżeli pojawia się ból w stawie ramiennym, najlepiej udać się do lekarza ortopedy lub fizjoterapeuty w R-CITO . Nie można liczyć na to, że ból minie samoistnie. Im dłużej będziemy zwlekać z podjęciem odpowiedniego leczenia tym gorzej, gdyż nieleczony zespół zamrożonego barku może prowadzić do 70% stałego ograniczenia sprawności całej obręczy barkowej. W badaniu fizykalnym należy zbadać ruchomość chorego stawu barkowego we wszystkich kierunkach. Obserwuje się utratę biernej rotacji zewnętrznej, co odróżnia zamrożony bark od uszkodzonego stożka rotatorów.

Warto również wykonać badanie USG lub badanie rezonansem magnetycznym chorego stawu, gdyż w badaniu RTG nie będzie widać zmian patologicznych torebki stawowej. Leczenie barku zamrożonego zachowawcze obejmuje farmakoterapię oraz intensywną rehabilitację. Należy jednak pamiętać, że leczenie może nawet trwać do dwóch lat. Wszelkie próby intensywnego przyspieszenia naturalnego przebiegu choroby mogą skończyć się nawrotem dolegliwości bólowych i ponownym “zamrożeniem” stawu. W wyjątkowych przypadkach, kiedy długotrwała rehabilitacja nie przynosi efektów, należy rozważyć leczenie operacyjne. Polega ono na przecięciu torebki stawowej i usunięciu zrostów podczas artroskopii w celu uwolnienia stawu i przywrócenia ruchu. Również po leczeniu operacyjnym niezmiernie ważna jest ostrożna rehabilitacja. Leczenie trwa zazwyczaj do kilku miesięcy i powinno być dobrane odpowiednio do okresu choroby. Czasami schorzenie ustępuje samoistnie.

 

Bark zamrożony – rehabilitacja

Rehabilitacja w barku zamrożonym jest niezbędna i obejmuje:

– w stanie ostrym: unikanie przeciążeń stawu barkowego oraz wysiłku; w celu odciążenia barku zaleca się stosowanie zaopatrzenia ortopedycznego w postaci temblaka; staramy się również nie leżeć i nie spać na chorym barku, jeśli są problemy z zaśnięciem można zakupić specjalną wyprofilowaną poduszkę lub wałek, który wypełni nam przestrzeń między potylicą, a barkiem

-farmakoterapie –  najczęściej w formie iniekcji sterydowych lub środków przeciwzapalnych do przestrzeni pomiędzy wyrostkiem barkowym łopatki, a głową kości ramiennej do kaletki podbarkowej lub do stawu barkowego. Powtarzalność iniekcji i ich częstotliwość zależna jest od stanu pacjenta i decyzji lekarza

-fizykoterapie o działaniu przeciwbólowym i przeciwzapalnym (krioterapia, jonoforeza z odpowiednim lekiem np. naklofenem, hydrocortisonem, lignokainą, chlorkiem wapnia 1%), o działaniu regenerującym uszkodzone tkanki miękkie ( pole magnetyczne, laseroterapia, ultradźwięki), zwiększającym masę i siłę mięśniową (elektrostymulacja) oraz rozluźniającym i poprawiającym ukrwienie i odżywianie tkanek (lampa sollux)

-masaż tkanek głębokich okolicy stawu ramiennego zmniejszający występujące w tych strukturach wzmożone napięcie oraz poprawiający ich metabolizm, ukrwienie i odżywianie

-mobilizację łopatki

-techniki rozluźniające napięcie mięśni wokół łopatki i stawu barkowego – powodują zmniejszenie odczuć bólowych i stwarzają lepsze warunki do odzyskania utraconego zakresu ruchów w stawie

-techniki rozciągające torebkę stawu ramiennego, w celu uzyskania większej mobilności w stawie,

-kinesiotaping, czyli oklejeniu stawu specjalnymi, elastycznymi plastrami, które poprzez odpowiednią aplikację na staw barkowy, zapewnią lepszą stabilizację, odciążą w stanie ostrym i przyśpieszą procesy gojenia

-ręczną manipulację po znieczuleniu – metoda stosowana w wielu krajach Europy w fazie zamrożenia po upływie min. 6 miesięcy, jest to jednak zabieg inwazyjny, wykonywany w znieczuleniu ogólnym, którego celem jest rozerwanie zrośniętej torebki stawowej. Niestety mogą być powikłania w postaci: złamań i zwichnięć kości ramiennej, stanów zapalnych stożka rotatorów, rozerwaniem mięśni lub porażenia nerwów. W Polsce jest rzadko stosowana.

Ćwiczenia na zamrożony bark

W rehabilitacji zamrożonego barku stosuje się także ćwiczenia lecznicze, które są niezwykle ważne, ale dopiero po okresie ostrym, kiedy ból barku ustępuje, a zakres ruchów jest ograniczony. Na początku terapii zaleca się delikatne ćwiczenia bez obciążania chorego stawu np.: ćwiczenia w odciążeniu na podwieszkach, redresyjne, izometryczne, rozciągające oraz pobudzające stymulację nerwowo-mięśniową. Następnie wprowadzamy ćwiczenia oporowe wzmacniające siłę mięśniową, poprawiające stabilizację, elastyczność tkanek miękkich oraz propriocepcję, czyli czucie stawu w przestrzeni.

 

Finalnie stosujemy ćwiczenia całej kończyny górnej, zwiększające siłę, kontrolujące ruch i pracę, poprawiające dynamikę ruchów stawu barkowego. Trzeba pamiętać, że ból po terapii nie może trwać dłużej niż 2 godziny, gdyż może to doprowadzić do zaostrzenia stanu zapalnego. W związku z intensywnością bodźców zalecane są spotkania 2- 3 w tygodniu. Również bóle nocne oznaczają przeforsowanie chorego barku. Dlatego warto po ćwiczeniach stosować krioterapię w wersji domowej za pomocą okładów z lodu, aby zmniejszyć podrażnienie tkanek miękkich po wysiłku.

Zaleca się stosowanie dodatkowych ćwiczeń prowadzonych przez pacjenta w domu, w celu utrwalenia odzyskanego zakresu ruchu.

Konflikt podbarkowy – obejmuje struktury mięśniowo-więzadłowe i elementy kostne w obrębie stawu barkowego. Ich mechaniczne podrażnienie prowadzi do rozwinięcia się stanu zapalnego, manifestującego się bólem. Zespół ciasnoty podbarkowej określany jest także jako konflikt podbarkowy. Ból barku nawet w 60% przypadków oznaczać może ciasnotę podbarkową. Przyczyny choroby to głównie: urazy, zmiany zwyrodnieniowe, zapalenie kaletki podbarkowej, wady postawy. Schorzenie to jest typowe dla sportowców (tenisistów, pływaków, siatkarzy, rzucających młotem, oszczepem, podnoszących ciężary), a także wszystkich osób, które często wykonują ruch ręki ponad głowę  (fryzjerzy, malarze).

 

Leczenie ciasnoty podbarkowej polega na podawaniu leków przeciwbólowych, stosowaniu fizjoterapii, zestawów ćwiczeń. W leczeniu operacyjnym stosuje się artroskopię.

Czym jest zespół ciasnoty podbarkowej?

Dolegliwości bólowe w okolicy barku są częstym powodem wizyt u fizjoterapeuty. Konflikt podbarkowy (zespół cieśni lub ciasnoty podbarkowej, SIS) jest prawdopodobnie najczęstszą przyczyną dolegliwości tej części ciała; szacuje się, że około 40-60% dolegliwości bólowych w barku jest spowodowanych właśnie tym schorzeniem. Niestety schorzenie to rzadko jest prawidłowo diagnozowane, więc na skierowaniach i różnych formach dokumentacji medycznej spotyka się inne rozpoznania, takie jak np. zmiany zwyrodnieniowe czy zespół bolesnego barku. Źródłem bólu barku jest ucisk na struktury przestrzeni podbarkowej, która znajduje się pomiędzy wyrostkiem barkowym łopatki, a głową kości ramiennej. W niej przebiegają ścięgna mięśni stożka rotatorów i ścięgno mięśnia dwugłowego oraz znajduje się kaletka podbarkowa.

Wielkość tej przestrzeni wynosi około 1-1,5 cm. W warunkach prawidłowych głowa kości ramiennej wraz ze ścięgnami stożka rotatorów podczas ruchu ślizga się pod wyrostkiem barkowym łopatki bez przeszkód. W sytuacji patologicznej, kiedy zmniejszona jest przestrzeń podbarkowa, dochodzi do uciśnięcia i miażdżenia znajdujących się w niej struktur. Ból barku pojawia się najczęściej podczas ruchów unoszenia kończyny górnej, kiedy następuje fizjologiczne zmniejszenie się wielkości przestrzeni podbarkowej. Cieśń podbarkowa najczęściej dotyka osób po 40 roku życia, które wykonują dużo ruchów nad głową, najczęściej związanych z pracą zawodową, sportem. Niestety często dolegliwości są na własne życzenie pacjenta spowodowane intensywnymi treningami bez rozciągania. Często spotykamy je także u młodych sportowców, zwłaszcza pływaków, tenisistów czy siatkarzy. Przedłużający się konflikt podbarkowy nasila stan zapalny i prowadzi do uszkodzenia ścięgien i kaletki. Objawy mogą być bardzo zróżnicowane i często współistnieją z innymi patologiami. Jeśli specjalista nie rozpozna cieśni podbarkowej i nie rozpocznie leczenia, może dojść do poważnych uszkodzeń struktur znajdujących się w obszarze przestrzeni podbarkowej, zwłaszcza pierścienia mięśni rotatorów, które odpowiedzialne są za ruchy kończyny górnej w stawie ramiennym.

Zespół ciasnoty podbarkowej – przyczyny

Konflikt podbarkowy powstaje na skutek przewlekłego ucisku struktur znajdujących się w przestrzeni podbarkowej, na skutek zmniejszenia się jej wymiarów i wzrostu w niej ciśnienia. Do konfliktu mogą doprowadzić:

-urazy obręczy barkowej i stawu ramiennego,

-wady postawy ciała,

-zmiany zwyrodnieniowe wyrostka barkowego lub stawu barkowo-obojczykowego,

-wady anatomiczne wyrostka barkowego,

-dysfunkcje tkanek miękkich tworzących zawartość przestrzeni podbarkowej (przeciążenia, przykurcze),

-zapalenie kaletki podbarkowej,

-nawrotowa niestabilność stawu ramiennego,

-osłabienie siły mięśni obręczy barkowej,

– nieprawidłowo prowadzony trening.

 

Istotny jest podział zespołu ciasnoty podbarkowej ze względu na stopień zaawansowania zmian patologicznych:

 

stopień I – oznacza odwracalne zmiany zapalne kaletki podbarkowej i pierścienia rotatorów, które są podatne na leczenie zachowawcze, występuje najczęściej u osób poniżej 25 roku życia,

stopień II – to zmiany o charakterze nieodwracalnym, np. zwłóknienie mięśni rotatorów bez ich rozerwania; stwierdza się najczęściej w przedziale wiekowym pomiędzy 25 a 40 rokiem życia,

stopień III – oznacza częściowe lub całkowite uszkodzenie mięśni wchodzących w skład pierścienia rotatorów; najczęściej dotyczy chorych po 40 roku życia.

Zespół ciasnoty podbarkowej – objawy

Objawy ciasnoty podbarkowej obejmują:

  1. kłujące bóle przednio-bocznej okolicy barku (zwłaszcza podczas ruchów zgięcia i odwodzenia),
  2. dolegliwości podczas spania na chorym barku,
  3. tkliwość okolicy wyrostka barkowego,
  4. osłabienie siły mięśniowej obręczy barkowej,
  5. przykurcze mięśniowe,
  6. zaburzenia neurologiczne (drętwienie, mrowienie w obrębie kończyny górnej).

Zespół ciasnoty podbarkowej – leczenie

Niezmiernie ważna jest dokładna diagnoza schorzenia. Badaniem fizykalnym stwierdza się bolesną ruchomość stawu ramiennego, zwłaszcza w momencie zgięcia i rotacji wewnętrznej kończyny górnej oraz bolesną palpację stawu barkowo-obojczykowego. W diagnostyce konieczne jest wykluczenie zmian chorobowych z szyjnego odcinka kręgosłupa. W przypadku wątpliwości diagnostykę można rozszerzyć o badania obrazowe. W diagnostyce ciasnoty podbarkowej wykonuje się badania obrazowe takie jak: tomografia komputerowa, rezonans magnetyczny. Badanie USG wykaże natomiast stan zapalny w kaletce podbarkowej i oceni struktury ścięgien stożka w spoczynku, a także w dynamice. Leczenie ciasnoty podbarkowej polega na zmniejszeniu dolegliwości bólowych za pomocą farmakoterapii, a następnie przywróceniu prawidłowej ruchomości stawu za pomocą rehabilitacji. Takie leczenie jest zwykle skuteczne, ale musi trwać od kilku do kilkunastutygodniu. Jeśli leczenie zachowawcze nie przynosi dobrych rezultatów lub przyczyna konfliktu podbarkowego tkwi w wadach anatomicznych wyrostka barkowego, konieczna okaże się interwencja chirurgiczna.

 

Zaleca się wykonywanie zabiegu metodą artroskopową, podczas którego wyrównuje się wyrostek barkowy, wykonuje się plastykę stawu barkowo-obojczykowego, ścięgna mięśnia dwugłowego lub usuwa się zniszczoną kaletkę i więzadło kruczo-barkowe. Na korzyść metody artroskopowej przemawia: możliwość dokładnej eksploracji stawu ramiennego, mniejsze dojścia operacyjne, mniejszy ból pooperacyjny oraz możliwość wyboru metody otwartej na każdym etapie operacji. Otwartą rekonstrukcję rezerwuje się natomiast dla przypadków, w których wcześniejsze artroskopowe leczenie nie przyniosło efektu lub nie można jej wykonać artroskopowo ze względu na stopień zaawansowania zmian chorobowych. Po zabiegu nie unieruchamia się chorej kończyny, należy natomiast niezwłocznie rozpocząć intensywną rehabilitację, która może trwać nawet do 4 miesięcy.

 

Konflikt podbarkowy – rehabilitacja

Rehabilitacja w zespole ciasnoty podbarkowej jest koniecznym elementem leczenia zachowawczego oraz postępowania pooperacyjnego. Powinna obejmować:

-odciążenie i unikanie forsowania chorego stawu; staramy się również nie leżeć i nie spać na chorym barku, jeśli są problemy z zaśnięciem można zakupić specjalną wyprofilowaną poduszkę lub wałek, który wypełni nam przestrzeń między potylicą, a barkiem; jeśli występuje duża opuchlizna warto wykonywać w warunkach domowych okłady z lodu na bolesną okolicę

-farmakoterapię – podawanie doustnych leków przeciwzapalnych, jeśli ból jest intensywny zaleca się bezpośrednie iniekcje do kaletki podbarkowej lub przestrzeni podbarkowej

-stosowanie zabiegów fizykoterapeutycznych o działaniu przeciwbólowym i przeciwzapalnym (krioterapia), naprawiającym i regenerującym uszkodzone tkanki miękkie (magnetoterapia, laseroterapia, ultradźwięki) oraz poprawiającym ukrwienie oraz odżywianie tkanek (lampa sollux, prądy TENS)

-masaż tkanek głębokich okolicy stawu zmniejszający występujące w tych strukturach wzmożone napięcie oraz poprawiający ich ukrwienie i odżywianie

mobilizację łopatki

-kinesiotaping, czyli plastrowanie, które polega na oklejeniu stawu specjalnymi elastycznymi plastrami, które na skutek właściwej aplikacji na obręcz barkową plastry zapewnią lepszą stabilizację, usprawnią procesy gojenia oraz zmniejszą ryzyko kontuzji podczas podejmowanej aktywności fizycznej.

Konflikt podbarkowy – ćwiczenia

W ramach rehabilitacji konfliktu podbarkowego, pacjentom zaleca się kinezyterapię, czyli stosowanie ćwiczeń leczniczych. Zazwyczaj ćwiczenia są nieodłącznym elementem fizjoterapii, w przypadku cieśni podbarkowej, niestety u większości chorych po ćwiczeniach dolegliwości ulegają nasileniu. Intensywne ćwiczenia, zwłaszcza ruchy odwodzenia powodują zmniejszenie przestrzeni podbarkowej i drażnienie kaletki oraz pierścienia rotatorów.

 

Dlatego usprawnienie powinno być prowadzone delikatnie i rozważnie oraz obejmować ćwiczenia: izometryczne, rozciągające oraz pobudzające stymulację nerwowo-mięśniową. Stopniowo wprowadza się ćwiczenia wzmacniające siłę mięśniową, poprawiające stabilizację, elastyczność tkanek miękkich oraz propriocepcję, czyli czucie stawu w przestrzeni. Ostatnim etapem są ćwiczenia całej kończyny górnej, zwiększające siłę, kontrolujące ruch i pracę oraz poprawiające dynamikę ruchów stawu barkowego,

Zwichnięcie stawu barkowego – przednie lub tylne – spowodowane jest przez nadmierny ruch w stawie, którego efektem jest rozerwanie części aparatu stawowego, co prowadzi do przemieszczenia powierzchni w stawach kości względem siebie. Do zwichnięcia może dojść w czasie wykręcenia ramienia, upadku, silnego uderzenia, czyli w wyniku bezpośredniego urazu. Po nastawieniu barku przez chirurga bądź ortopedę, czterotygodniowym unieruchomieniu za pomocą opatrunku Desaulta, możliwe jest rozpoczęcie rehabilitacji pourazowej barku poprawiającej ruchomość, stabilizację stawu, propriocepcję, siłę mięśniową (na przykład z wykorzystaniem metody PNF), a także terapii manualnej. Ulgę Pacjentom przynosi kinesiotaping, masaż poprzeczny oraz fizykoterapia, głównie: laseroterapia, krioterapia, pole magnetyczne;

Uszkodzenie stożka rotatorów – do uszkodzenia tych mięśni dochodzi na skutek wielokrotnie powtarzanych wymachów kończyną górną, rzutów. Jest to schorzenie typowe dla sportowców uprawiających tenis, baseball, siatkówkę, pływanie czy piłkę ręczną. Leczenie rehabilitacyjne pod okiem fizjoterapeuty obejmuje: ćwiczenia wzmacniające i poprawiające ruchomość, terapię manualną, masaż poprzeczny, kinesiotaping oraz fizykoterapię, działającą przeciwbólowo i przeciwzapalnie.

Stożek rotatorów – anatomia rotatorów barku

Urazy stawu ramiennego zdarzają się dość często i dotyczą nie tylko sportowców. Staw ramienny posiada prostą budowę anatomiczną: składa się z głowy kości ramiennej oraz łopatki, łączy więc kończynę górną z obręczą barkową. Ważną cechą tego stawu jest ogromny zakres ruchów, które wspomagają więzadła, torebka stawowa, obrąbek stawowy oraz mięśnie.

Stożek rotatorów jest grupą ścięgien mięśni rotujących staw ramienny: mięśnia nadgrzebieniowego, podgrzebieniowego, podłopatkowego oraz obłego mniejszego. Schorzenia ścięgien określamy jako tendinopatie i dzielimy je na zapalenia pourazowe ścięgien (tendinitis) oraz na zmiany degeneracyjne (tendinozy).

Ich przyczynami mogą być urazy, przeciążenia lub patologie wewnątrzstawowe. Do uszkodzeń urazowych stożka w wyniku urazu dochodzi najczęściej w grupie osób młodych, aktywnych sportowo, natomiast u osób starszych przyczyną jest powolny proces degeneracyjny i zużywanie ścięgien.

Każda przyczyna uszkodzenia rotatorów może doprowadzić do ich długotrwałych przeciążeń, do procesu degeneracyjnego oraz – w konsekwencji – do upośledzenia funkcji całej kończyny. Dlatego prawidłowa diagnoza oraz podjęcie szybkiego, odpowiedniego leczenia jest niezbędne do powrotu siły, ruchomości oraz funkcjonalności chorego stawu ramiennego.

 

Uszkodzenie stożka rotatorów – przyczyny

Głównym powodem uszkodzenia stożka rotatorów jest uraz, najczęściej upadek na wyprostowaną kończynę górną, czemu może towarzyszyć złamanie kości ramiennej, obojczyka lub zwichnięcie stawu ramiennego. Uszkodzenie stożka może być również spowodowane jednorazowym dużym rozciągnięciem, przeciążeniem i uszkodzeniem ścięgna, np. przy dźwignięciu z nagłą rotacją ramienia lub powtarzającymi się przeciążeniami przy uprawianiu sportu wyczynowego, wykonywaniu pracy zawodowej, czy walki z psem na spacerze.

Przewlekłe uszkodzenia stożka rotatorów mogą rozwijać się bezobjawowo i być związane z fizjologicznym procesem zużywania się tkanek miękkich w narządzie ruchu, do którego przyczyniać się mogą:

  1. pogorszenie unaczynienia, mikrokrążenia okolicy ścięgna i osłabienie struktur tkanek miękkich,
  2. zmiany zwyrodnieniowe stawu barkowego,
  3. choroby układowe,
  4. nadruchomość stawu.

Inne przyczyny kontuzji rotatorów barku to: konflikt podbarkowy (drażnienie ścięgien przez wyrośla kostne na powierzchni wyrostka barkowego) oraz zespół ciasnoty podbarkowej (zmniejszenie przestrzeni podbarkowej).

Uszkodzenie stożka rotatorów – objawy

Objawy uszkodzenia ścięgien stożka (zespołu stożka rotatorów) rozwijają się bardzo szybko, w ciągu kilku dni i obejmują m.in. trudności z wykonaniem czynności aktywujących dane ścięgno, zwłaszcza uniesienie kończyny.

Do innych objawów uszkodzenia stożka rotatorów zalicza się:

  • ból barku – ból zlokalizowany w okolicy mięśnia naramiennego, który również może przenosić się w dół ramienia, aż do przedramienia,
  • ból ramienia pojawiający się w stanie spoczynku, w nocy, podczas leżenia na chorym barku oraz przy jego ruchach,
  • upośledzenie siły mięśniowej.

Może dochodzić także do niestabilności stawu ramiennego.

Uszkodzenie stożka rotatorów – diagnostyka i leczenie

Jeśli uraz stożka rotatorów jest niewielki i obejmuje lekkie naciągnięcie lub przeciążenie ścięgna, to dolegliwość ma tendencję do szybkiego ustępowania. Jeśli natomiast ból jest uporczywy i trwa dłużej, koniecznie trzeba udać się do lekarza, zdiagnozować problem ze stawem i rozpocząć leczenie zespołu stożka rotatorów.

 

Niezmiernie ważne jest wnikliwe badanie kliniczne pacjenta, które w połączeniu z badaniami dodatkowymi (takimi jak USG czy rezonans magnetyczny chorego stawu), da nam pełną odpowiedź na pytanie o przyczynę uszkodzenia stożka rotatorów.

Po wnikliwym badaniu można podjąć decyzję o odpowiednim, ukierunkowanym postępowaniu leczniczym. Przy zmianach łagodnych, obejmujących przeciążenia i lekkie dolegliwości bólowe wdrażamy leczenie zachowawcze, które obejmuje rehabilitację oraz farmakoterapię. Najczęściej wskazane jest zastosowanie stabilizatora na bark.

Zespół stożka rotatorów – co na ból barku?

W ostrym stanie zapalnym, kiedy występują bóle stawu barkowego, zaleca się unikanie forsowania chorego stawu lub jego odciążenie. Wskazane jest unieruchomienie go za pomocą temblaku, dzięki czemu staw zacznie się powoli regenerować. Trzeba również stosować zimne okłady z lodem lub żele cold-hot, jeśli pojawiła się opuchlizna.

 

Stożek rotatorów wiąże się z pojawieniem się bólu barku, dlatego często stosuje się farmakoterapię. Wskazane jest podawanie leków przeciwzapalnych i rozluźniających tkanki mięśniowe. Jeżeli ból jest intensywny, można poprosić lekarza o środki przeciwbólowe,

Uszkodzenie stożka rotatorów – operacja

Decyzję o operacji stożka rotatorów podejmuje ortopeda na podstawie wielu czynników. Przede wszystkim wskazaniem jest nieskuteczne leczenie zachowawcze, więc nie zawsze sama diagnoza jest wystarczającym wskazaniem do zabiegu. Również osoby mało aktywne fizycznie lub w starszym wieku mogą sobie radzić bez rekonstrukcji uszkodzonego fragmentu ścięgna. Istnieje jednak kilka wyraźnych wskazań do przeprowadzenia interwencji chirurgicznej.

 

Obejmują one: świeży i ostry uraz z rozległym uszkodzeniem ścięgien, znaczne obniżenie siły mięśniowej i funkcji chorego stawu ramiennego oraz objawy trwające dłużej niż 6 miesięcy i nie poddające się leczeniu zachowawczemu.

 

Techniki operacji barku obejmują poniższe trzy typy zabiegów.

 

Rekonstrukcja otwarta – przeprowadzana jest za pomocą kilkucentymetrowego nacięcia okolicy naramiennej, by umożliwić bezpośredni dostęp do strefy stożka. Stosuje się ją przy dużych, rozległych uszkodzeniach ścięgien, kiedy prócz ich naprawy usuwane są również wyrośla kostne. U niektórych pacjentów konieczne bywa użycie do naprawy ścięgien biologicznych przeszczepów, które uzupełniają miejsce ubytku ścięgna.

Rekonstrukcja artroskopowa – w jej trakcie staw wypełniany jest płynem fizjologicznym, aby stworzyć przestrzeń do wprowadzenia małych urządzeń operacyjnych. Wykonuje się niewielkie nacięcia, przez które wprowadza się do środka kamerę i na podstawie wyświetlonego na monitorze obrazu wykonuje się zabieg na ścięgnie. Zaletą tego zabiegu jest szybszy powrót pacjenta do zdrowia, ze względu na mniejsze uszkodzenia towarzyszące zabiegowi.

Rekonstrukcja rotatorów mini-otwarta – wykorzystuje ona nowe narzędzia oraz dojście do stawu poprzez nacięcie 3–5 cm. Przed bezpośrednią naprawą ścięgna artroskopowo wykonuje się część czynności naprawczych w obrębie stawu i nie ma potrzeby przecięcia mięśnia naramiennego.

Wszystkie te techniki operacyjne charakteryzują się podobną oraz przebadaną skutecznością przywrócenia funkcji chorej kończyny. Po operacji kończyna może zostać unieruchomiona na szynie odwodzącej.

Pomimo leczenia operacyjnego, rehabilitacja rotatorów stożka po operacji jest kluczowym elementem w powrocie kończyny do pełnej siły i sprawności.

Odzyskanie zdrowia jest zależne od typu zabiegu i trwa od 4 do 6 miesięcy. Powrót pacjenta do pełnej sprawności po otwartej rekonstrukcji jest wolniejszy niż przy zabiegu artroskopowym, ze względu na przecięcie mięśnia naramiennego. Po intensywnym, kilkumiesięcznym okresie fizjoterapii pacjent uzyskuje pełną sprawność i zdrowie.

Uszkodzenie stożka rotatorów – rehabilitacja

Rehabilitacja jest konieczna w leczeniu stożka rotatorów, zarówno w leczeniu zachowawczym, jak i postępowaniu pooperacyjnym. Powinna obejmować stosowanie zabiegów fizykoterapeutycznych o działaniu przeciwbólowym i przeciwzapalnym (krioterapia), zabiegów naprawiających i regenerujących uszkodzone tkanki miękkie (pole magnetyczne, laseroterapia, ultradźwięki), zwiększających masę i siłę mięśniową (elektrostymulacja) oraz rozluźniających i poprawiających ukrwienie oraz odżywianie tkanek (lampa sollux, kąpiel wirowa całej kończyny górnej).

Rehabilitacja barku uwzględniać musi również masaż poprzeczny ścięgna, a także masaż tkanek głębokich okolicy stawu, zmniejszający występujące w tych strukturach wzmożone napięcie oraz poprawiający ich ukrwienie i odżywianie.

Na chory bark sprawdzi się również kinesiotaping. Polega ono na oklejeniu stawu specjalnymi elastycznymi plastrami, które mają działanie sensoryczne i dzięki odpowiedniej aplikacji na staw barkowy zapewnią lepszą stabilizację, usprawnią procesy gojenia oraz zmniejszą ryzyko kontuzji podczas podejmowanej aktywności fizycznej.

Stożek rotatorów – ćwiczenia

W leczeniu uszkodzonych rotatorów wykorzystuje się również kinezyterapię, czyli wykonywanie ćwiczeń leczniczych. W początkowym etapie należy wykonywać z terapeutą ćwiczenia bez obciążania chorego stawu:

  • ćwiczenia w odciążeniu na podwieszkach,
  • ćwiczenia izometryczne,
  • ćwiczenia rozciągające oraz pobudzające stymulację nerwowo-mięśniową.

Stopniowo terapeuta wprowadza ćwiczenia oporowe wzmacniające siłę mięśniową, poprawiające stabilizację, elastyczność tkanek miękkich oraz propriocepcję, czyli czucie stawu w przestrzeni.

W końcowym etapie stosujemy ćwiczenia na rotatory barku i całą kończynę górną – zwiększające siłę, kontrolujące ruch i pracę, poprawiające dynamikę ruchów stawu barkowego. Celem kinezyterapii jest wykonanie wszystkie ruchów w stawie ramiennym w pełnych zakresach oraz po przyłożeniu niewielkiego oporu. Nie można przy tym zapominać o mobilizacji łopatki.

https://wylecz.to/kosci-i-stawy/zamrozony-bark/

https://wylecz.to/kosci-i-stawy/zespol-ciasnoty-podbarkowej/

https://wylecz.to/kosci-i-stawy/uszkodzenie-stozka-rotatorow/